Pendidikan Karakter Keluarga Islami Abad 21 Berdasarkan Q.S. Al-Isra’ Ayat 23–24

Authors

  • Ariya Supena Universitas Terbuka

DOI:

https://doi.org/10.62490/latahzan.v18i1.2196

Keywords:

Character Education, Islamic Family, 21st Century, Q.S. Al-Isra’ verses 23–24

Abstract

Amid the challenges of modern development and moral degradation in the contemporary era, character education within the Islamic family has become an essential foundation for shaping a generation with noble morals and virtuous character. This study aims to examine character education within Muslim families in the 21st century based on the teachings of Surah Al-Isra’ verses 23–24. This research uses a qualitative method with a library study approach and thematic tafsir analysis of relevant Qur’anic verses. The results show that Surah Al-Isra’ verses 23–24 contain essential character education values, namely the instillation of tauhid (the oneness of Allah) and birrul walidain (filial piety). These values include prohibitions against associating partners with Allah, encouragement to do good to both parents, prohibitions against speaking harshly or scolding them, encouragement to speak gently, to be humble toward parents, and to pray for them. The implementation of Qur’anic values in family education in the modern era helps shape children with noble character, excellent personality, and constant devotion to their parents. These findings confirm that the principles of Islamic character education, rooted in the Qur’an, remain relevant in the 21st century and can serve as a strategic foundation for shaping a generation of insan kamil (well-rounded individuals) both physically and spiritually.

References

Afifah, R., Oktavia, R.?D., & Qoni’ah, A.?Z. (2020). Studi Penafsiran Surat Al-Isra’ Ayat 23-24 Tentang Pendidikan Birru Al-Walidain. Ta’wiluna: Jurnal Ilmu Al-Qur’an, Tafsir, dan Pemikiran Islam, 1(2), 17–35. doi:https://doi.org/10.58401/takwiluna.v1i2.234.

Aisyah, S., & Afandi, N. K. (2021). Pengembangan Pendidikan Karakter Perspektif Barat dan Islam. EDUCASIA: Jurnal Pendidikan, Pengajaran, Dan Pembelajaran, 6(2), 145-156. doi:https://doi.org/10.21462/educasia.v6i2.69.

Astuti, H. (2021). Berbakti Kepada Orang Tua dalam Ungkapan Hadis. Jurnal Riset Agama, 1(1), 45–58. doi:https://doi.org/10.15575/jra.v1i1.14255.

Azizah, R., & Maghfirotun, K. (2023). The Value of Character Education in Surah Al An’am Verses 151–153: A Comparison Study of Tafsir Al-Misbah and Interpretation of Al- Azhar. Rihlah Review: Jurnal Pendidikan Islam, 1(02), 89–98. doi:https://doi.org/10.37850/rihlah.v1i02.467.

Busra, A. (2018). Peranan Orang Tua terhadap Pembinaan Akhlak Anak. Al Wardah: Jurnal Kajian Perempuan, Gender dan Agama, 12(2), 123–130.

Creswell, J. W., dan Poth, C. N. Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications, 2018.

Evi, T., Gai, A. M., Fauza, M., & Hatchi, I. Metode penelitian kualitatif dan kuantitatif teknik dan strategi dalam mengolah data. PT Media Penerbit Indonesia, 2025.

Fauzan, F. A. (2021). Implikasi Pendidikan Karakter Bagi Anak Perspektif Q.S. Al-Baqarah ayat 83. Atthulab: Islamic Religion Teaching and Learning Journal, 6(1), 88–102. doi:https://doi.org/10.15575/ath.v6i1.10271.

Firmansyah, D., & Suryana, A. (2022). Konsep Pendidikan Akhlak: Kajian Tafsir Surat Al-Hujurat Ayat 11–13. Al-Mutharahah: Jurnal Penelitian dan Kajian Sosial Keagamaan, 19(2), 213–237. doi:https://doi.org/10.46781/al-mutharahah.v19i2.538.

Hamid, A. (2024). Nilai-Nilai Pendidikan Islam dalam Al-Qur’an Surah Al-Isra Ayat 23–24. At-Ta’lim: Jurnal Pendidikan Agama Islam, 6(II), 92–110. Retrieved from https://ejournal.an-nadwah.ac.id/index.php/Attalim/article/view/716.

Hapsari, N. K. (2022). Stimulating Child Development: Prophetic Parenting Viewpoint. Sunan Kalijaga International Journal on Islamic Educational Research, 6(2), 67–76. doi:https://doi.org/10.14421/skijier.2022.62.06.

Haryono, E., Suprihatiningsih, S., Septian, D., Widodo, J., Ashar, A., & Sariman, S. (2024). New Paradigm Metode Penelitian Kepustakaan (Library Research) di Perguruan Tinggi. Jurnal Ilmiah An-Nuur, 14(1). doi:https://doi.org/10.58403/annuur.v14i1.391.

Herman, H. (2025). Birrul Walidain: Tanggung Jawab Moral dan Spiritual dalam Kehidupan Sehari-Hari. Al-Tadabbur: Jurnal Ilmu Al-Qur’an dan Tafsir, 10(01), 155– 172. doi:https://doi.org/10.30868/at.v10i01.8429.

Irfan, M. A. (2022). Fostering Moral Education in Children: A Study Based on the Moral Values Contained in Surah An-Nisa Verse 36. Tadibia Islamika, 2(1), 34–43. doi:https://doi.org/10.28918/tadibia.v2i1.5605.

Kamaluddin, R. T., Sa’diyah, M., Ibdalsyah, & Bahruddin, E. (2024). Internalization of Character Education in Islamic Perspective and Its Implementation in Daily Life. Formosa Journal of Multidisciplinary Research, 3(11), 4029–4042. doi:https://doi.org/10.55927/fjmr.v3i11.12184.

Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan. Konsep dan Pedoman Penguatan Pendidikan Karakter. Jakarta: Kemendikbud, 2020.

Khairunisa, A., Sari, C. K., & Rahmadani, F. (2025). Pentingnya Pendidikan Karakter dalam Membangun Generasi Berintegritas di Era Globalisasi. Jurnal Pendidikan Dirgantara, 2(2), 194–205. doi:https://doi.org/10.61132/jupendir.v2i2.288.

Lathifah, U., Nirwana, A., & Dahliana, Y. (2025). Birrul Walidain as the Foundation for the Development of Interpersonal Ethics in Muslim Families: Ibn Katsir’s Tafsir Perspective. Solo International Collaboration and Publication of Social Sciences and Humanities, 3(2), 283–296. doi:https://doi.org/10.61455/sicopus.v3i02.319.

Madyawati, L., Marhumah, M., & Rafiq, A. (2021). Urgensi Nilai Agama pada Moral Anak di Era Society 5.0. Al-Hikmah: Jurnal Agama dan Ilmu Pengetahuan, 18(2), 132–143. doi:https://doi.org/10.25299/al-hikmah:jaip.2021.vol18(2).6781.

Muqorrobin, M.?R.?H., & Sofa, A.?R. (2025). Peran Pendidikan Islam dalam Pengembangan Karakter Keluarga: Strategi Pembinaan Iman, Ibadah, dan Akhlak di Era Globalisasi dan Digitalisasi. Al-Tarbiyah?: Jurnal Ilmu Pendidikan Islam, 3(1), 303–317. doi:https://doi.org/10.59059/al-tarbiyah.v3i1.1981.

Muna, N. K. (2024). Peran keluarga Muslim dalam membangun karakter religius anak. Al Fikri: Jurnal Studi dan Penelitian Pendidikan Islam, 7(2), 71–82. doi:https://doi.org/10.30659/jspi.7.2.71-82.

Oktarina, A., & Hakam, H. (2023). Pendidikan Anak di Era Digital dalam Kajian Al Qur’an (Studi Ilmiah Tafsir Al-Munir). Nida’ Al-Qur’an?: Jurnal Kajian Quran dan Wanita, 21(1), 38–61. Retrieved from https://ejurnal.iiq.ac.id/index.php/nidaquran/article/view/1449.

Ranam, S., Priyono, & Muslim, I. F. (2023). A Comparative Study of Children’s Character Education Methods According to the Thinking of Zakiah Darajat and Thomas Lickona. Sinergi International Journal of Islamic Studies, 1(3), 49–60. doi:https://doi.org/10.61194/ijis.v1i3.98.

Rijal, A., Kosasih, A., & Nurdin, E. S. Thomas Lickona and Yusuf Qardhawi: Creating Value for Character Education Through Narrative. Dalam Proceedings of the 2nd International Conference on Social Science, Humanities, Education and Society Development (ICONS 2022) (pp. 116–124). Atlantis Press, 2022. doi:https://doi.org/10.2991/978-2-494069-15-2_3.

Rochmat, C. S., Alamin, N. S., Amanah, K., Kamal, S. T., Azani, M. Z., & Wibawa, B. A. (2024). Implications of Moral Education on Children’s Character in the Digital Era: Insights from Surah Al-Isra, Verses 23-24. International Journal of Educational Qualitative Quantitative Research (IJE-QQR), 3(1), 28–35. doi:https://doi.org/10.58418/ijeqqr.v3i1.97.

Rosi, F. F., & Asyihabi, N. H. (2024). Birr al-w?lidayn: Studi komparatif penafsiran Surah al-Isr?’ 23–24 perspektif Ibn Kath?r dan M. Quraish Shihab. Journal of Islamic Scriptures in Non-Arabic Societies, 1(2), 152–167. doi:https://doi.org/10.51214/jisnas.v1i2.941.

Sari, A. F. (2023). The Role of Parents in Building Spiritual, Moral, and Intellectual Mentality in Children. JCD: Journal of Childhood Development, 3(1), 84–91. doi:https://doi.org/10.25217/jcd.v3i1.3631

Siswanto, S., & Anisyah, Y. (2018). Revitalisasi Nilai-Nilai Qur’ani dalam Pendidikan Islam Era Revolusi Industri 4.0. Islamuna: Jurnal Studi Islam, 5(2), 139–146. doi:https://doi.org/10.19105/islamuna.v5i2.2076.

Snyder, H. (2019). Literature Review as A Research Methodology: An Overview and Guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339.

Sudrajat, S. (2019). Pendidikan Karakter Perspektif Islam. Jurnal PGSD, 4(02), 46–56. doi:https://doi.org/10.32534/jps.v4i02.774.

Sugiyono. Metode Penelitian Kuantitatif, Kualitatif, dan R&D. Bandung: Alfabeta, 2018.

Sulaiman, H., & Saepulloh, A. (2024). Nilai-Nilai Edukatif Qur’an Surah Al-Israa’ Ayat 23-24 Tentang Akhlak Kepada Orangtua dan Implikasinya Terhadap Karakter Religius Siswa. Masagi, 2(2), 1–10. doi:https://doi.org/10.37968/masagi.v2i2.295.

Suryanto, A., Saliman, S., & Sudrajat, S. (2023). Weakness of Character Education in Indonesian Teenager. Jurnal Penelitian Pendidikan IPA, 9(5), 3869–3874. doi:https://doi.org/10.29303/jppipa.v9i5.3721.

TafsirWeb. (n.d.). Surat al-Isra? Ayat 23–24 [Tafsir Ayat]. Diakses pada 11 Juni 2025 dari https://tafsirweb.com/37697-surat-al-isra-ayat-23-24.html.

Wanto, D., & Jalwis, J. (2021). Character Education in Quran: Thematic Interpretation of QS Luqman: 12–19 and Its Relevance to Character Education by the National Ministry of Education. Al-Quds: Jurnal Studi Alquran dan Hadis, 5(2), 755–774. doi:https://doi.org/10.29240/alquds.v5i2.2778.

Wilson, D. M., & Gross, D. (2018). Parents’ Executive Functioning and Involvement in Their Child’s Education: An Integrated Literature Review. Journal of School Health, 88(4), 322–329. doi:https://doi.org/10.1111/josh.12612.

Wiyati, I., & Sutanto. (2024). Penurunan Nilai Sopan Santun terhadap Orang yang Lebih Tua: Analisis Faktor dan Implikasi Sosial. Jurnal Humaniora dan Pendidikan Indonesia, 1(1), 28–34.

Zubaedi. Desain Pendidikan Karakter: Konsepsi dan Aplikasinya dalam Lembaga Pendidikan. Jakarta: Kencana, 2020.

Zulfia, N. Z., Joutulis, M., & Muzaki, A. (2025). Pemikiran pendidikan Islam Azyumardi dan kontribusinya bagi pendidikan Islam di Indonesia. Jurnal Global Ilmiah, 2(9), 643–652. doi:https://doi.org/10.55324/jgi.v2i9.236.

Downloads

Published

2026-05-25

How to Cite

Supena, A. (2026). Pendidikan Karakter Keluarga Islami Abad 21 Berdasarkan Q.S. Al-Isra’ Ayat 23–24 . La-Tahzan: Jurnal Pendidikan Islam, 18(1), 257–271. https://doi.org/10.62490/latahzan.v18i1.2196